Sıkı para politikası, bankacılık sektöründe kredi yapısında belirgin bir ayrışmaya yol açtı. Faiz oranlarındaki artışla tüketiciler ihtiyaç kredilerine yönelerek bu alanda büyümeyi sürdürürken, taşıt kredilerinde yavaşlama gözlendi. BDDK verilerine göre, taşıt kredisi bakiyesi yıllık bazda yüzde 30, son iki yıllık dönemde yüzde 50 oranında geriledi. Bireysel taşıt kredisi bakiyesi 45 milyar lira seviyesine inerken, sektör kaynakları talebin sınırlı olduğunu belirtti.
Kaynaklar, tüketicilerin taşıt alımlarının yarısında tasarruf finansmanına yöneldiğini gösterirken, 2024 yılında toplam TL kredilerin yüzde 1,06’sını oluşturan taşıt kredileri 2025’te yüzde 0,6’sını ve 2026’da yüzde 0,3’ünü oluşturuyor.
Büyüme 2023’ten sonra başladı
BDDK verileri, taşıt kredilerinde bakiyenin düşüşünü ortaya koyarken tasarruf finansmanı verileri ilginin değiştiğini gösteriyor. Tasarruf finansmanı sektöründe müşteri tabanı ve işlem hacminde artış 2023’ten itibaren yaşandı. Sektörde 2023 yılında 370 bin 445 müşteri, ev, araç veya işyeri almak için sisteme katıldı. O yıl işlem hacmi yaklaşık 84 milyar lira idi. 2024’te müşteri sayısı 533 bin 734’e çıkarken, işlem hacmi 335 milyar liraya yükseldi ve büyüme yüzde 298 oldu.
İşlem hacminin yüzde 75’i taşıt için
2025 yılında tasarruf finansmanı sektöründe müşteri sayısı 1 milyon 157 bin 958’e ulaştı ve sektör temsilcileri bunu bir rekor olarak nitelendirdi. İşlem hacmi, 2024’e göre yüzde 262 artarak 1 trilyon 211 milyar liraya çıktı. Sektör kaynaklarına göre, tasarruf finansmanına en çok otomobil alımı için başvuruluyor ve ağırlık artık taşıt tarafına kaydı. Sektör verileri resmi olarak açıklanmıyor, ancak temsilcilerden elde edilen bilgilerle izlenebiliyor.
Zirveden yüzde 53’lük gerileme oldu
BDDK verileri, taşıt kredi bakiyesinin 29 Aralık 2023 haftasında 95,8 milyar lira ile zirveye ulaştığını ve 17 Nisan haftasında 45 milyar liraya gerilediğini gösteriyor. O tarihte taşıt kredilerinin toplam krediler içindeki payı yüzde 1,22, tüketici kredileri içindeki payı yüzde 3,6 idi. Bakiye, zirvesinden yüzde 53 düşüş yaşadı. Nisan 2026 itibariyle, taşıt kredileri geçen yılın aynı haftasına göre yüzde 29,52 ve iki yıl öncesine göre yüzde 50,12 azaldı.
En sert düşüş ise kamu mevduat bankalarında gerçekleşti. Kamu mevduat bankalarında taşıt kredi hacmi, iki yıl öncesine göre yüzde 75,2 ve geçen yıla göre yüzde 55,2 gerileyerek 6,2 milyar liraya indi. Yabancı mevduat bankalarında bakiye, 2024’e göre yüzde 17,95 ve geçen yıla göre yüzde 20,57 düştü, hacim 12,55 milyar liraya geriledi. Yerli özel mevduat bankalarında, iki yıl öncesine göre yüzde 39,8 ve geçen yıla göre yüzde 10,9 azalan bakiye 16,5 milyar lira ile sektörde en yüksek olsa da düşük seviyede.
Krediler içindeki payı eridi
Toplam TL krediler içinde bireysel taşıt kredilerinin payı yüzde 0,3’e, tüketici kredileri içindeki payı yüzde 0,73’e düştü. 2023 sonunda zirveden düşüş, toplam kredilerde 0,92 puan ve tüketici kredilerinde 2,87 puan oldu. Geçen yıla göre, toplam TL krediler içinde pay yüzde 0,6 ve tüketici kredilerinde yüzde 1,53 idi. Sektör kaynakları, taşıt kredisi talebinin azaldığını ve BDDK verilerinin bunu doğruladığını belirtti.
BDDK’nın taşıt kredisi regülasyonları tasarruf finansmanda yok
BDDK, bankaların taşıt kredilerine yönelik regülasyonlar uyguluyor. Tasarruf finansmanı sektöründe ise peşinat şartı veya taksit sınırlaması bulunmuyor. Bankalar için regülasyonlar arasında aylık yüzde 2 büyüme sınırı ve vade kısıtları yer alıyor. 2,5 milyon lira ve altındaki kredilerde 48 ay, 2,5-5 milyon lira arası için 36 ay, 5-6,5 milyon lira arası için 24 ay ve 6,5 milyon lira üzeri için 12 ay vade mümkün. Taşıt değerinin tamamı krediyle karşılanamıyor; örneğin 2,5 milyon lira ve altındaki değerin yüzde 70’i kredilenebiliyor. Tasarruf finansmanında vade ve peşinat esnek belirleniyor.
Taşıt kredileri dibe vurdu, otomotiv satışları zirve yaptı
BDDK'dan taşıt kredisi kararı
